خواجه نصير الدين الطوسي

مقدمهء مصحح 46

تنسوخ نامه ايلخانى ( فارسى )

متذكر شده‌اند معرفى تمام آنها مقدور نه و مجالى براى ذكر تمام آن نيست معهذا نگارنده چند نسخهء ديگر كه در گوهرشناسى تأليف شده و در تصحيح كتاب تنسوقنامه از آنها بهره برد بىآنكه نام كتابهائى كه ايشان ياد كرده اعاده نمايد بر فهرست ايشان افزود و بمعرفى آن نسخ پرداخت باشد كه خوانندگان را سود بخشد و آن نسخه‌ها عبارتست از : 1 - جواهرنامهء محمد بن مبارك قزوينى . مؤلف از شاگردان امير صدر الدين شيرازيست و مؤلفهء خود را بعد از جواهرنامهء استاد در 886 تاليف كرده است آخر كتاب بدين عبارت ختم مىشود . « تمام شد رسالهء جواهرنامه من ضحوة يوم الخميس بيست و دوم جمادى ثانى ( كذا ) عمت بركاته تم سنة ست و ثمانين و ثمانمائة » اين رساله در مجموعه‌اى به شماره 2869 در كتابخانهء مدرسه سپهسالار موجود است ، نسخهء ناقصى هم از تنسوقنامهء ايلخانى ضمن اين مجموعه مىباشد كه صفحه اول آن افتاده و از آخرش نيز چند ورق ساقط شده است . 2 - معرفة الجواهر تاليف محمد باقر بن محمد كاظم شريف كاخكى كه در سال 1104 در جواهرشناسى تأليف كرده است اين رساله مشتمل بر هيجده باب و خاتمه‌اى ترتيب يافته و نسخه خط مولف است . شريف كاخكى كه پيداست در جواهرشناسى بىاطلاع نبوده جواهرنامهء غياث الدين منصور را با اندك تغييرى با همان عبارات بنام خود كرده است مانند عملى كه ابو القاسم عبد اللّه كاشانى در كتاب عرايس الجواهر با تنسوقنامه نموده با اين تفاوت كه كاشانى در كتاب عرايس مقالتى در تراكيب و معاجين و انواع عطرها از خويش افزوده كه در تنسوقنامه نيست و ليكن در معرفة الجواهر شريف مطالبى زياده بر جواهرنامه ديده نمىشود نسخهء معرفة الجواهر در كتابخانهء آستان قدس رضوى به شماره 6371 موجود است .